Nauwelijks is er een pad te zien, dus volg je maar de bosrand. Zicht is er op een solitaire eik en de windgedreven wolken erboven. Aan een slootje zit een reiger, ineengedoken, kikkerzoekend. Deze wandeling met wildernis kent als tegenpool pronkjuweel Beverweerd aan de ingetogen Kromme Rijn. Zompige paden en keurige lanen liggen beide in het strakke, eeuwenoude raamwerk van het cultuurlandschap rondom de Langbroekerwetering.
Werkhoven en Kromme Rijn
Het dorp Werkhoven, waar deze wandelroute begint, ontstond ergens in de achtste eeuw op de wat hoger gelegen zandige oeverwal van de Kromme Rijn; het was een buitenpost, aan de rand van de wildernis van de moerassige gronden tussen rivier en Heuvelrug. Dat veranderde in 1122, toen een dam bij Wijk bij Duurstede een einde maakte aan de verbinding met de Rijn: het was afgelopen met de hoge waterstanden en het werd mogelijk de moerassen te ontginnen.
Beverweerd
In het ontgonnen land gingen boeren wonen en bouwde de adel zich kastelen. Beverweerd 1 is er een van, oorspronkelijk in de 13e eeuw opgetrokken als een vierkante woontoren en later uitgebreid en opgesmukt tot aan het huidige uiterlijk uit de 19e eeuw. In het kasteel woont en werkt schilder en voormalig meestervervalser Geert Jan Jansen (nu en dan zijn er tentoonstellingen). Rondom het kasteel ligt een uitgestrekt landgoed met elf boerderijen, ze zijn herkenbaar aan hun geel-rode luiken.
Pronkjuweel
Het witte Beverweerd ligt als een pronkjuweel aan de Kromme Rijn, die je even verder passeert. Na de brug ben je in de voormalige wildernis. Maar die is vanaf 1122 gecultiveerd, want je wandelt door een mooie, rechte zichtlaan vanaf Beverweerd (vergeet niet achterom te kijken) naar de Langbroekerwetering.
Langbroekerwetering
Door de afdamming van de Kromme Rijn zakte het waterpeil en was het mogelijk de wildernis van moeras en broek in te trekken. Maar gemakkelijk was het niet, want drijfnat was het nog steeds. Eerst moest het overtollige water weg en daarvoor zorgde de Langbroekerwetering 2, ruim dertien kilometer lang en min of meer parallel aan de Kromme Rijn. De nieuwe waterweg kreeg een hoofdrol in de ontginningen, vanaf hier trokken de ontginners het maagdelijke land in.
Strak land
Het nieuwe landbouwland kreeg vanaf de wetering een strakke verkaveling van rechte percelen, vaak gescheiden door sloten. Nu, 900 jaar later, wandel je langs die rechte lijnen, eerst door de laan van Beverweerd en daarna net zo recht op landgoed Broekbergen 3 af. What’s in a name, want dit landhuis ligt precies op de grens van broek (de drassige laaggelegen komgronden, vaak begroeid met bos) en ‘bergen’, waarmee met enige hoogmoed de Utrechtse Heuvelrug wordt geduid. Die overgang van hogere zandgronden naar lagere gebieden was een aantrekkelijke plek, dat blijkt wel want even verder ligt landgoed Dennenburg 4 aan je linkerhand.
Sterkenburg
Burgers en boeren leven hier vlakbij elkaar – veeteeltbedrijven volgen op de vrijstaande woningen aan de rand van Driebergen. De verharde weg gaat over in opnieuw zo’n mooie, onverharde rechte laan langs de ontginningslijnen van eeuwen geleden. Over de weiden is boven de boomkruinen het silhouet van de toren van Sterkenburg 5 te zien, net als Beverweerd zo’n middeleeuws adellijk kasteel.
Wildernis
In welke windrichting je ook kijkt, bij de tweede passage van de Langbroekerwetering 2 valt op hoe strak de lijnen van wegen en sloten zijn getrokken. En toch, zo netjes gerangschikt voelt het niet overal. Wie wat wildernis wil neemt op de Broekdijk de afslag naar rechts en wandelt langs een wilgenrij door het weiland. Snel verdwijnt de bewoonde wereld uit zicht en struin je langs de bosrand uitkijkend over de verstilde weide, een ongekend afgelegen gebiedje. Maar ook wie de hoofdroute volgt, komt na knooppunt 59 uit in de wildernis van natte broekbossen en ruime weiden.
Kromme Rijn, deel 2
Het pad naar de Kromme Rijn heeft weer een ander karakter, want zeer groot zijn de grasakkers, hier is geen bloemetje te zien, alles in dienst van de veehouderij – ‘grasfalt’ levert veel veevoedsel op, maar doet afbreuk aan de diversiteit van de natuur. De Kromme Rijn doorkruist de grasakkers, hier kaarsrecht en dat komt omdat het een gegraven kanaaltje is, want al in 1473 werd op deze plek een grote rivierbocht afgesneden. Iets verder ligt het restant van die oude meander, de Achterrijn 6, ooit dus de hoofdgeul, nu nog altijd van groot belang voor de afwatering. In de verte blinkt Beverweerd, maar de wandelroute richt het vizier op de spits van Werkhoven, terug op de wat hoger gelegen oeverwal van de Kromme Rijn.
INFORMATIE
START EN FINISH Met de auto: parkeerplaats Rode Haan, schuin tegenover de kerk van Werkhoven; met ov: bushalte Werkhoven, Beverweertseweg. Lijn 41 vanaf Utrecht CS naar Wijk bij Duurstede
LENGTE 12 km vanaf Werkhoven; 11 km vanaf Bushalte Beverweertseweg.
KNOOPPUNTEN 63 – 62 – 85 – 55 – 53 – 52 – 49 – 48 – 46 – 18 – 17 – 37 – 64 – 59 – 58 – 57 – 61 – 62 – 63
VARIANTEN Variant 1 volgt de knooppunten; variant 2 (onverharde wildernis in plaats van asfalt, de rode lijn op de kaart) wijkt daar 700 meter na knooppunt 37 van af. Ga na die 700 meter rechtsaf bij een groen bord ‘Opengesteld’. Je wandelt langs een rij wilgen en dan om een bos heen. Zie de routekaart en de GPS. Aan het eind kom je via een smalle plank terug op de hoofdroute. Mocht je die te smal vinden, dan kun je (in een rechte lijn, blauw op de kaart) teruggaan naar de Broekweg en daar de hoofdroute weer oppakken. Dat levert een extra (mooi) rondje van 1200 meter op.
VERHARD/ONVERHARD Bijna de helft van de route gaat over onverharde wegen en paden; de rest over rustige, kleine wegen.
NATTE TIJDEN Tussen de knooppunten 59, 58 en 57 kan het pad in natte tijden modderig en lastig begaanbaar zijn.
HONDEN Niet toegestaan, ook niet aangelijnd.
HORECA Geen
PICKNICK Zie de bankjes op de kaart; de mooiste is bij knooppunt 58.
PARKEREN In het centrum van Werkhoven, Rode Haan tegenover de kerk.
BUS Bushalte Werkhoven, Beverweertseweg. Lijn 41 vanaf Utrecht CS naar Wijk bij Duurstede; vertrektijden zie www.ov9292.nl.
GPS De GPS-bestanden kun je hier binnenhalen. Variant 1: Knooppunten; Variant 2: Knooppunten en wildernis
KROMME RIJNROUTES Deze route maakt deel uit van een drieluik. De andere twee zijn
Rechte lijn, Kromme Rijn en Sandenburg en Langbroekerwetering
REAGEREN? Stuur een berichtje aan Wim ten Brinke.
NIEUWSBRIEF Op de hoogte blijven van nieuwe berichten? Meld je aan voor mijn NIEUWSBRIEF.
