Vier treinritjes met elk hun hun eigen signatuur – heuvelland, mijnhistorie, Ardense verten en de Maas – verbinden vier karakteristieke steden in drie landen. Je kunt het in een dag doen: vier speeddates met telkens een korte wandeling die je de essentie van Heerlen, Aken, Luik en Maastricht laten zien.
Maastricht – Heerlen Heuvelland
Voorbij de A2 rijdt de trein het Geuldal in. In Valkenburg stopt de trein voor het zandsteenkasteelstation en snijdt vervolgens door de heuvels – veel groen, weinig zicht, maar dan vlak voor Schin op Geul: het dal in volle glorie. Heuvelland! Vervolgens verandert het karakter, want vanuit het dal gaat het omhoog naar het min of meer vlakke plateau vol golvende velden. Vlak voor Heerlen rijd je het landschap van de steenkoolmijnbouw in, kijk links en zie de schachttoren van de Oranje-Nassau I.
Heerlen: mijnstad wordt parkstad
In enkele reuzenstappen, in een wandeling van zo’n 3 km, krijg je de essentie van Heerlen mee, eerst van het verschrompelde mijnbouwverleden in de vorm van de herbouwde schachttoren van mijn Oranje-Nassau I die is ingeklemd tussen moderne kantoren. De welvaart die de mijnbouw opleverde is vastgelegd in voormalig mode- en warenhuis Schunck – het Glaspaleis van architect Peutz ademde de sfeer van Het Nieuwe Bouwen met zijn transparantie, waar de draagkolommen aan de zijkant stonden zodat elke verdieping grote open en lichte ruimten had. Dat moderne gebouw staat naast het symbool van de tijd voor de mijnbouw: de Sint-Pancratius, waarvan de bouw al in de twaalfde eeuw is begonnen. Nog ouder zijn de resten van het Romeinse badhuis Coriovallum, het bijbehorende museum gaat in 2028 weer open.
Veerkracht
Het Glaspaleis ging ten onder na de sluiting van de mijnen, maar verrees uit z’n as en is nu een symbool van de veerkracht van Heerlen dat opkrabbelt en dat niet langer deel is van de Mijnstreek is maar van Parkstad Limburg; een open stad met grote groene ruimten, in verbinding met het Heuvelland. Dat de stad volop in vernieuwing is zie je bijvoorbeeld op het Raadhuisplein. Ook het Maankwartier bij het station past er in, prachtig kijk je vanuit de binnenstad tegen die min of meer mediterrane mengelmoes van bouwstijlen aan.
Heerlen – Aken: steenkoolverleden
Verder. Voorbij Heerlen rijdt de trein door het mijnbouwverleden, al is er niet veel meer van te zien. Voor mijnwerkers werden woonwijken gebouwd, de kolonies: van de Leenhof zie je een flits, de wijk ligt vooral aan de rechterkant, net buiten de bebouwde kom van Heerlen.
Dan zijn er nog enkele afvalbergen, Haldes in het Duits. Naast steenkool kwamen er veel waardeloze stenen mee naar boven en die vonden een plek op een stortplaats die hoger en hoger werd en zodoende zijn er in het golvende heuvelland niet natuurlijke, soms zelfs spitse toppen ontstaan. In de verte, links kijkend, zie je bijvoorbeeld de hoge smalle top van een van de stortbergen rond Herzogenrath.
Aken – stad van Karel de Grote
Snif, snif, wat stinkt het hier, zwavel, een putdeksel wolkt, ah, bovenop de raison d’être van Aken, de geneeskrachtige bronnen (in de Elisenbrunnen kun je ze proeven!), waarna Karel de Grote er rond 800 zijn residentie stichtte: de palts, waarvan een deel nog is te zien in de Aachener Dom, namelijk de achthoek, met daarboven de ronde kroonluchter. Hier zijn vele Duitse koningen gekroond.
Imposant is het geweldige plein, de Katschhof, tussen Dom en stadhuis, en vervolgens doet de Markt, met de grote Karel ervoor, er niets voor onder. Eeuwenoude schoonheid alom, en overal die onweerstaanbare Konditoreien – lekker en rijk. Toch is Aken van verre gekomen, want na de Tweede Wereldoorlog lag de stad in puin. Nog steeds steken de saaie wederopbouwhuizen af tegen de eeuwenoude grandeur.
Aken-Luik: een Ardense rit
Nauwelijks buiten Aken of de trein rijdt over een glooiend plateau met vergezichten over weilanden, verspreide bomen en hier en daar een huis. Dan, onmerkbaar, daalt de trein naar het dal van de Vesdre, waar het spoor zich een meester toont in het doorsnijden van de vele meanders via bruggen en tunnels. Liefst 18 keer duikt ie de donkerte in om voor of daarna een blik te bieden op de ruime bochten van de rivier die diep in het dal ‘uitbuikt’ tegen de steile hellingen.
Ardense ‘look’
Dit landschap heeft helemaal de ‘look’ van de Ardennen met onder andere de bakstenen huizen met hun grijze hardstenen vensters. Ondertussen passeren kasteeltjes verzonken in grandeur van weleer, en stadjes die er armoedig uitzien, of ze aan het eind van hun veerkracht zijn door de vele vervallen fabrieken. Ze herinneren aan de wolindustrie in het dal van de Vesdre; van schapenwol werd laken gemaakt, eerst met waterkracht, later met stoommachines. In de loop van de twintigste eeuw ging die wolindustrie ten gronde, en nog altijd zie je de gevolgen. Welvaart lijkt iets van vroeger, zie bijvoorbeeld de fraaie Jugendstilpanden op het station van Verviers. Gelukkig, er is veerkracht, in Luik: kijk je ogen uit als de trein het magistrale station van Luik-Guillemins binnenrijdt, een meesterwerk van architect Calatrava.
Luik, eigengereid en groen
Luik is een weerbarstige, eigenwijze stad, slordige, liefdeloze gebouwen uit de 20e eeuw staan brutaal naast mooie, eeuwenoude woonhuizen met hun hardstenen kozijnen; er lijkt geen eenheid, geen plan die een straat, een wijk als geheel beschouwt. We doen wat we willen. Maar Luik is ook een groene stad, dat wordt te vaak over het hoofd gezien; er is een ‘luikje’ in Luik, een poort (Rue Pierreuse 38), dan een lange trap, die je naar een andere wereld brengt, een groene oase op de terrassen boven de stad. Het zijn de tuinen van een voormalig klooster (Minimes), ooit was er een wijngaard, nu een paradijselijke tuin. Smalle paden, steegjes leiden je naar beneden langs woningen (je zult hier maar een huisje hebben), in een tuin blaft een hond, daarnaast klinkt het zachte getok van een stel kippen.
Montagne de Bueren
Een van dé attracties van Luik, de trappen van de Montagne de Bueren, brengt je terug in het stadsgewemel, maar ben je eenmaal boven dan is daar weer die stadsoase, een hellingbos, dat als een groene long de uitlaatgassen tot zich neemt en zuiverend terugblaast. Op het stadsbalkon kijk je uit over de stad, met de Maas als richtsnoer, een vrachtschip passeert de bruggen, de hoge, grauwe gevels op de andere oever weerkaatsen het zonlicht en ogen daardoor eerder breekbaar dan bruut. Van boven wordt alles mooi! Ja, al die bomen en weiden: het grauwe imago van Luik verdient dringend vergroening.
Luik-Maastricht: het verstedelijkte Maasdal
Direct na vertrek passeert de trein de Maas (en de Ourthe), daarna blijft de rivier verborgen achter woningen en fabrieken, pas na een kwartiertje, voorbij de A3, laat ie zich even zien. Tegen de helling van het Maasdal staan hier en daar vrijstaande villa’s als pareltjes, lichtpuntjes in een kwijnend landschap van vervallen fabrieken en lelijke dorpen.
Voorbij Visé is het even niet bebouwd dankzij de gesloten grenzen van vroeger, toen niemand aan een doodlopende grensweg wilde wonen; daarom is hier de verstedelijking gestopt, en kijk je uit over ruime weiden, boomgaarden en het Heuvelland aan de horizon. Na zicht op de Sint Pietersberg is het gedaan met het landelijke uitzicht en rijdt de trein Maastricht binnen.
Maastricht, parel van Limburg
Vergelijkbaar met Luik, want dezelfde ingrediënten, strakke woningen met de symmetrie van hardstenen kozijnen, maar hoe anders de uitvoering, want piekfijn zien ze eruit, alles is gestroomlijnd, Maastricht is bijzonder stijlvast. Van de vier steden is zij de mooiste, de best bewaarde, mede dankzij de grote welvaart – wandel langs de exclusieve winkels in de Stokstraat (en bedenk: vroeger was het hier armoediger en sterker verkrot dan je in Luik zag). Hoe mooi is hier alles bewaard en gerenoveerd: de Vrijthof met de basiliek van Sint-Servaas, de oude stadsmolen, de middeleeuwse Onze-Lieve-Vrouwebasiliek en als uitsmijter het zicht vanaf de Maasbrug op al die torens. Een mooi slot van deze viersteedse speeddate – met wie wil jij nader kennismaken?
INFORMATIE
Drielandentrein
Het idee voor deze speeddate per trein ontstond vanwege de Drielandentrein die sinds 30 juni 2024 Luik, Maastricht, Heerlen en Aken met elkaar verbindt. Je kunt heen en weer en op die manier de vier steden bezoeken. Nog leuker is het om in Aken de trein naar Luik te nemen via Verviers en Chaudfontaine – je krijgt er een Ardennenritje bij. Dit traject reis je met de Belgische Spoorwegen. In elke stad afzonderlijk kun je je minstens een dag vermaken, maar wie het snel wil kan dus ook op speeddate. Zie het schema in tien stappen, gerekend vanuit Utrecht Centraal, in de dienstregeling van augustus 2026. Klopt die nog? Kijk op ns.nl/treinplanner. Voor de Belgische spoorwegen: treinplanner België.
Reisschema
1 Utrecht – Maastricht 09.09-11.03
2 Drielandentrein Arriva Maastricht – Heerlen 11.17-11.42
3 Stadswandeling Heerlen (2,7 km)
4 Drielandentrein Arriva Heerlen – Aken 12.48-13.12
5 Stadswandeling Aken (3,4 km)
6 Aken – Luik St. Lambert 14.37-15.50 (of tot Guillemins en dan in 10 minuten met de tram; kaartje via LE TEC (het ov-bedrijf van Wallonië) of op het perron van de tramhalte met bankkaart)
7 Stadswandeling (Luik, 3,6 km)
8 Drielandentrein Arriva Luik Guillemins – Maastricht 18.08-18.45
9 Stadswandeling Maastricht (4 km)
10 Maastricht – Utrecht; 20.29-22.21
Wandelroutes
Download de GPS van deze route: wandelroute Heerlen.
Download de GPS van deze route: wandelroute Aken.
Download de GPS van deze route: wandelroute Luik.
Download de GPS van deze route: wandelroute Maastricht.
REAGEREN? Stuur een berichtje aan Wim ten Brinke.
NIEUWSBRIEF Op de hoogte blijven van nieuwe berichten? Meld je aan voor mijn NIEUWSBRIEF.